Lokale informatie armoede

Hoe voelt armoede?

Barneveld's Oud-Burgemeester Asje van Dijk begon één van zijn blogs met deze tekst: "Marieke wordt deze zomer zeven. Ze vertelde aan een buurman dat ze eigenlijk wel blij is dat ze in de vakantie jarig is, want dan hoeft ze niet te trakteren en ook geen kinderpartijtje te geven. Jarig en geen traktatie? Jarig en geen feestje? Hoe zit dat?"

Op de eerste pagina van dit dossier schreef ik "Leven in armoede is een immens probleem. Het is lijden!"
En in bullets:

  • constante en structurele stress

  • je kinderen niet kunnen geven, wat andere ouders wel kunnen

  • of als kind geen recht hebben op kinderbijslag omdat je ouders geen vaste woon- of verblijfplaats hebben

  • soms in het openbaar worden gekleineerd

  • een enorm gevoel van minderwaardigheid

  • de constante be- en veroordeling vanuit de maatschappij

  • overal voor moeten verantwoorden

  • de kansen op opleiding, gezondheid, wonen, werk, relatie beduidend kleiner

  • de kans op problemen met werkloosheid, uitkeringen, relaties, schulden, gezondheid, en wonen groter

  • bijkomende problemen zijn verslaving, vereenzaming, criminaliteit, dak- en thuisloosheid

  • niet echt kunnen meedoen in de samenleving: emancipatie en participatie van arme mensen in de samenleving is kleiner, denk maar aan de kosten voor reizen, relaties, geschenken, ontvangsten, contributies, etentjes, etc.

Zó voelt armoede en dát zijn de gevolgen!

Actueel in 2021

Op 22 januari 2021 staat er in de Barneveldse Krant een groot artikel met de nieuwe beleidsmedewerker en wethouder Van de Burgwal. Daarin lees ik

  • De drempel voor Barnevelders met financiële problemen om bij de gemeente Barneveld aan te kloppen voor hulp, moet naar beneden

  • Momenteel meldt één op de negen huishoudens die op dit vlak ondersteuning kunnen gebruiken, zich bij de gemeente.

  • Er komt een nieuwe campagne, met aangepaste terminologieën, om via vroegsignalering zo snel mogelijk ondersteuning te kunnen bieden

  • Uit de evaluatie van een proefproject om mensen met huurbetalingsachterstanden via een schuldhulptraject te bereiken blijkt, dat ook via deze vroegsignalering slechts met 15% een schuldhulptraject kon worden gestart

  • Persoonlijk contact is noodzakelijk, want 45% was thuis niet bereikbaar en reageerde ook niet op brieven. Van de Burgwal: ,,Het is inderdaad een gegeven dat een brief sturen naar iemand met stapels post niet veel zin heeft.’’ Het komt vaak voor dat mensen met schulden de post op een gegeven niet meer open willen of durven te maken.

In kaart brengen wat er momenteel is aan ondersteuning

Na een eerste contact (22-4-2021) met Suzanne Olthof, beleidsmedewerker inzake armoede voor de Gemeente Barneveld, heb ik begrepen, dat

  1. er in Barneveld geen specifiek armoedeplatform is, maar wel een Klankbordgroep Werk en Inkomen

  2. er een nieuwe werkgroep is gestart met aanbieders en maatschappelijke initiatieven om goed/beter in kaart te krijgen wat er momenteel gebeurt op de volgende vragen:

  • Wie vervult er lokaal een rol op het gebied van armoede/schulden?

  • Hoe zit de invulling van deze rol eruit?

  • Wie heeft welk aanbod voor inwoners?

  • Zijn er dingen die we dubbel doen, en zo ja? Is dit wenselijk?

  • Zijn er dingen waar onze inwoners behoefte aan hebben die (nog) niet zijn ingericht?

  • Hoe zorgen we ervoor dat we de verbinding met elkaar beter maken en behouden?

  • Hoe vullen we onze individuele en gezamenlijke opdracht in om laagdrempelig toegankelijk voor onze inwoners te zijn?


Woensdag 16 juni 2021: geduld oefenen!


Vandaag ben ik door een zeer bevlogen en betrokken Suzanne (beleidsambtenaar van de Gemeente Barneveld) bijgepraat: STIMENZ heeft de taak op zich genomen om de antwoorden op bovenstaande vragen op 7 september te presenteren. Op basis daarvan wil de Gemeente het overzicht completeren en helder toegankelijk maken voor de mensen in de gemeente die op zoek zijn en die via vroegsignalering in beeld zijn gekomen.


Ik heb besloten om deze werkgroep en Suzanne niet in de wielen te gaan rijden en te wachten tot het moment komt om vanuit Bronveld in actie te gaan komen.

Wat er al wel gebeurde en gebeurt in Barneveld

Via Karina van Triest - directeur bestuurder CJG Barneveld - ben ik in april dit jaar op het spoor gezet van een maatschappelijk initiatief genaamd Valleidialoog. Ik heb inmiddels ook met de kwartiermaker Willeke Scheele (Rabobank) en Ad Huizer contact gehad. Een initiatief dat vooral probeert om de verbinding te maken met werkgevers, omdat veel mensen in armoede gewoon werken. Werkgevers signaleren soms / vaak al in vroegtijdig stadium financiële problemen bij hun werknemers. Zowel Willeke als Ad hebben echt indruk op mij gemaakt door hun gedrevenheid en compassie.

Ad liet me zien hoe Elan echt openstaat voor iedereen met zorgen over werk of geld. "Dan geeft dat ook problemen thuis. En als je niets doet, ontstaat er een sneeuwbaleffect. En probeer een van de berg rollende en snel groeiende sneeuwbal maar eens te stoppen." via een korte pagina stelt Elan Barneveld precies die vragen, die veel mensen met zorgen herkennen.

Via Willeke kwam ik weer op het spoor van de Nederlandse Schuldhulp Route (NSR): "werkt samen met gemeenten, bedrijven en samenwerkingspartners aan één centrale schuldhulproute met als doel een Nederland zonder schuldzorgen." De NSR werkt samen met De Voorzieningenwijzer. Eén van mijn vragen is momenteel, waarom de Gemeente Barneveld niet 100% gebruik maakt van de geboden mogelijkheden.

Ad Huizer noemde mij Wim Moggré, volgens Ad een held als het gaat om daadkracht richting schuldhulpverlening via het Diaconaal Netwerk van 15 Barneveldse kerken. Wat me vanuit het gesprek met voorzitter Wim Moggré is bijgebleven, is dat

  1. dit diaconaal netwerk in de praktijk open staat voor iedereen

  2. dat er momenteel zo'n 40 opgeleide vrijwilligers zijn

  3. dat er momenteel ook ongeveer 40 klanten zijn, die individueel begeleid worden

  4. dat in de Bibliotheek als gevolg van de activiteiten van het diaconaal netwerk ook wekelijks - door corona is dat momenteel niet het geval - op dinsdag het Juridisch steunpunt beschikbaar is, waar vrijwilligers ondersteund door een professional klaar staan voor mensen met vragen.

  5. dat de gemeente de trainingen voor de vrijwilligers faciliteert. Ik ben benieuwd of ik ook zo'n training kan gaan volgen en me ook via het Juridisch steunpunt kan laten 'omscholen' tot helper. Dit is één van mijn speerpunten voor de komende tijd.

  6. dat in Voorthuizen een - vóór de corona lockdown - goed functionerend inloophuis (Perron16) aanwezig is


Door het 'bouwen' van de Sociale Kaart voor op de website van het Wijkplatform Oldenbarneveld kwam ik ook het Taalhuis tegen. Wist je dat 50% van alle mensen met schulden laaggeletterden zijn? Hoe geweldig is dus een initiatief als het Taalhuis.

Waar zie ik mogelijkheden

Wat voor mij duidelijk is geworden:

  • Kennisinstituut Movisie heeft op basis van onderzoek door de Erasmus Universiteit een antwoord geformuleerd op het gegeven, dat nog geen 20% van mensen in armoede de weg weten te vinden naar de juiste hulp verlening. Volgens genoemd kennisinstituut wordt effectieve armoedebestrijding vooral bereikt via werken met 'empowerment'. Door te investeren in het sociale kapitaal van mensen vergroot je steun van familie, vrienden of buren. Met nieuwe lokale initiatieven bereik je beter kwetsbare groepen. Dat sociaal kapitaal is van groot belang. Daarin zou veel meer moeten worden geïnvesteerd. Het sociaal kapitaal kan versterkt worden door bijvoorbeeld

    • Sociale infrastructuur à ruimte hebben om activiteiten e.d. te organiseren.

    • Het opbouwen van relaties/netwerken in de wijk.

    • Benutten van alle dingen die al aanwezig zijn in de wijk.

  • De werkwijze van mijnbuurtje.nl sluit heel erg aan op de visie van Movisie. MijnBuurtje.nl heeft alle expertise en ervaring in huis om de hele Gemeente te helpen. Het gaat er immers om hoe kunnen we samenwerken aan de maatschappelijke opgaven, waar we als gemeenschap voor staan? En met de komst van de nieuwe omgevingswet wordt samenwerken met burgers nog veel meer een thema. De beleidsmedewerker van de Gemeente, Suzanne Olthof, is dit ook eens en staat er achter. Maar of het ook nu al past bij de Gemeente Barneveld, is een vraag, die nog niet beantwoord kan worden. Ik laat dit nu even liggen en ga er in het najaar op terugkomen bij de Gemeente.

  • De Gemeente Barneveld is niet aangesloten op de samenwerkende diensten van NSR en De Voorzieningenwijzer, omdat men niet het geheel aan diensten van de NSR wil afnemen en omdat aansluiten bij De Voorzieningenwijzer pas kan als de vragen over wie, wat, wanneer en hoe doet op dit gebied zijn beantwoord. (zie hierboven)

Wat nog niet duidelijk is

In het gesprek met Suzanne Olthof heb ik gemerkt, dat de gemeente echt wil 'samenwerken met burgers', maar dat die samenwerking en de daaruit voortvloeiende functionele facilitering wel goed moeten zijn ingericht. Suzanne 'ademt schuldhulpverlening', zoals ze het zelf beschrijft. De kennis, vaardigheden, inzet en mogelijkheden vanuit haar functie maken, dat ik voorlopig pas op de plaats maak als het gaat om activiteit op dit terrein. Het geeft me de ruimte om maximaal tijd en energie te geven aan het laatste half jaar van mijn voorzitterschap van het Wijkplatform Oldenbarneveld. Om daarmee in deze prachtige wijk het door Movisie noodzakelijk geachte beschikbare sociale kapitaal in de wijk zoveel mogelijk tot ontplooiïng te laten komen.

Sociale Kaart gemeente Barneveld

Kennisinstituut Movisie concludeert dus, dat effectieve armoedebestrijding uitgaat van empowerment van het beschikbare sociale kapitaal. Met lokale initiatieven als buurtmoestuinen, buurtbarbeques, opschoondagen, wijkfeesten en laagdrempelige buurthuisactiviteiten als samen koken en samen eten bereik je kwetsbare groepen wel, terwijl dat langs de gebruikelijke wegen slechts heel gedeeltelijk lukt. (Slechts 20% vindt op dit moment zijn weg wel, maar dat is nog bijna altijd 2x zoveel als volgens onze wethouder het geval is in Barneveld.)


Ik heb daarom een uitgebreide sociale kaart opgenomen op website van het Wijkplatform Oldenbarneveld (https://www.wijkplatform-oldenbarneveld.nl/sociale-kaart), omdat juist via het bouwen aan een sociale community het complete sociale netwerk zo dicht mogelijk bij de doelgroep wordt gebracht. Daarmee slaan we twee vliegen in één klap:

  1. èn we bouwen aan een gemeenschap, een sociaal netwerk, waardoor mensen elkaar gemakkelijker ontmoeten en gaan helpen

  2. èn we brengen het complete netwerk aan ondersteunende voorzieningen veel meer binnen handbereik

Groter denken, kleiner doen


En daarmee sluit ik dus helemaal aan bij twee belangrijke uitgangspunten:

  • "It takes a village to raise a child": een Afrikaans spreekwoord dat betekent dat er een hele gemeenschap van mensen voor nodig is om een kind groot te brengen, om 'hun' kinderen een veilige en gezonde omgeving te laten ervaren en daarbinnen te laten opgroeien.

  • "Groter denken, kleiner doen": Prachtig verwoord door Herman Tjeenk Willink, voormalig vicepresident van de Raad van State en ook in 2021 weer gevraagd als eerste informateur. Echte burgerparticipatie wordt niet van boven opgelegd en is geen verkapte bezuinigingsoperatie. Het is investeren in de basis om daarmee iedereen mee te laten doen en de democratie van onderaf op te bouwen en te borgen.

  • Interessante initiatieven voor de wijk om van te leren en misschien ook aan mee te doen: empoweren van kansarme wijkbewoners door de samenwerking van kansrijken, professionals en kansarmen