Dossier
armoede

Samenvatting

Getriggerd vanuit ervaringen in mijn eigen jeugd werd ik - in aanloop naar de Tweede kamer verkiezingen in 2021 - getroffen door een artikelen reeks op Follow the Money en de Sire-campagne 'Laten we het dáár eens over hebben'.


"Dit kan niet waar zijn", dacht ik in eerste instantie toen ik las, dat in Nederland anno 2021 de armoede bewust in stand wordt gehouden. Het bleek wel waar te zijn. Ondanks het feit dat armoede en schulden grote impact hebben op de gezondheid en het welzijn van mensen en hun opgroeiende kinderen. Vooral als financiële problemen langere tijd aanhouden. En laat dat nu juist aan de hand zijn.


Op deze pagina een samenvatting van wat ik vond. Onderaan deze pagina de verwijzingen naar een uitgebreider tekst, naar de weblocaties die ik heb gevonden en naar wat er momenteel op lokaal gebied betreffende dit thema gebeurt. Ik zie het tenslotte als een opdracht voor mezelf om er op lokaal niveau wat aan te doen. En inmiddels niet meer gehinderd door ander werk heb ik daar nu ook de tijd voor. Ik wil Opstaan tegen Armoede in Nederland (#opstaantegenarmoedeinNederland).


En ik nodig jou als lezer uit om in elk geval de petitie 'Kinderarmoede moet terug naar 0' te tekenen op https://stopkinderarmoede.petities.nl/

Bekijk ook deze uitzendingen van Tijd voor Max en Meldpunt, die helemaal zijn gewijd aan het probleem van de kinderarmoede in Nederland.

Kort in bullets:

  1. Leven in armoede is een immens probleem. Het is lijden!
    Ga maar na:

    • constante stress

    • je kinderen niet kunnen geven, wat andere ouders wel kunnen

    • of als kind geen recht hebben op kinderbijslag omdat je ouders geen vaste woon- of verblijfplaats hebben

    • soms in het openbaar worden gekleineerd

    • een enorm gevoel van minderwaardigheid

    • de constante be- en veroordeling vanuit de maatschappij

    • overal voor moeten verantwoorden

    • de kansen op opleiding, gezondheid, wonen, werk, relatie beduidend kleiner

    • de kans op problemen met werkloosheid, uitkeringen, relaties, schulden, gezondheid, en wonen groter

    • bijkomende problemen zijn verslaving, vereenzaming, criminaliteit, dak- en thuisloosheid

    • niet echt kunnen meedoen in de samenleving: emancipatie en participatie van arme mensen in de samenleving is kleiner, denk maar aan de kosten voor reizen, relaties, geschenken, ontvangsten, contributies, etentjes, etc.

  2. Kinderen krijgen al deze zaken ook mee!
    Het Kinderrechtencollectief schrijft in een op 30 april 2021 gepresenteerd rapport over de Nederlandse situatie, dat één op de dertien kinderen opgroeit in armoede, ook al heeft 40 procent van hen werkende ouders.

  3. De politiek houdt armoede bewust in stand!
    Omdat er een prikkel vanuit zou gaan om arme mensen 'weer' aan het werk te krijgen, waardoor ze 'ons' minder kosten. Maar ...

    • iedereen met gezond verstand begrijpt, dat een mens vanuit de hierboven geschetste positie nauwelijks kans heeft op een baan die echt perspectief biedt;

    • ook keihard werkende mensen (veelal ZZP-ers) en ouderen die - zonder dat ze daar iets aan konden doen - hun baan kwijt raakten, horen tot deze groep;

    • vanuit een bijstands-, WAJONG- of WAO-uitkering gedeeltelijk weer aan het werk komen, levert niet meer, maar niet zelden zelfs minder geld op, terwijl de stress nóg groter wordt.

    • er wordt dus helemaal geen rekening gehouden met wat dit voor opgroeiende kinderen en jongeren betekent en de lasten (denk aan de nu al volkomen overbelaste Jeugdzorg) en kosten die de tijdens het opgroeien opgelopen schade later voor de samenleving betekent

  4. Zelfs een grondrecht als wonen staat door regeringsbeleid onder druk

    • Zelfs werkenden belanden op straat. Aan de andere kant zien mensen met woningbezit hun vermogen alsmaar groeien zonder daarvoor iets te hoeven doen;

    • Wonen is zowel in de Grondwet als de Universele Verklaring van de rechten van de mens een grondrecht. De woningcrisis in Nederland wordt veroorzaakt, doordat dit grondrecht volledig wordt overgelaten aan het recht van de sterkste via het heilig geloof in de markt;

    • De woningmarkt van nu is geen markt van enkel woningzoekenden en woningaanbieders, maar steeds meer een financiële markt met huizen als beleggingsobjecten. Zo wordt wonen steeds minder betaalbaar en daarmee ontbreekt steeds meer het grondrecht dat wonen in feite is.

  5. De situatie verbetert niet, maar verslechtert door de actuele politiek:

    • Op 14 oktober besluit het kabinet gesteund door de 2e Kamer om de verhoging van de energieprijzen aan alle Nederlanders gelijkelijk te compenseren. Maar het zijn vooral de al in hun bestaanszekerheid gekwelde armen, die echt nog meer in de problemen komen, dan ze al waren. 95% van de 3 miljard die de regering beschikbaar stelt, komt daardoor niet op de plaats waar die het hardst nodig is;

    • Op 14 oktober 2021 besprak de kamer een wetsvoorstel om de kinderbijslag enkele jaren te bevriezen om daarmee een nieuwe wet te kunnen betalen. Zie hier de bijdrage van Pieter Omtzigt aan dat debat: de huidige Kinderbijslag is al veel lager dan die in omringende landen en volgens zowel het Nibut als CPB te laag om de daadwerkelijke koste te compenseren. De armoede in Nederland neemt toe vanwege een foute armoede definitie. Er wordt zelfs veel meer ingehouden dan nodig is;

    • Tot 2035 wordt de nu volgens het CPB en SCP al € 3.000 te lage bijstandsuitkering verder afgeroomd;

    • Het tijdens verkiezingstijd gedropte - maar ook bij andere partijen levende - idee van CDA-minister Hoekstra om de WW met nog een jaar te verkorten;

    • De nieuwe deurwaarderswet die het voor mensen met schulden nog moeilijker maakt om daar ooit weer uit te komen;

    • en eerder al

      1. de verhuurdersheffing, waardoor de sociale woningbouw kwakkelt

      2. de uitholling door verregaande bezuinigingen op eerst de sociale advocatuur en vervolgens de rechtbanken

Maar waar begin ik in vredesnaam?

In april 2020 begon ik met de actie 'Vrienden van de J.H. Donnerschool'. Ik vroeg mij af: "Hoe is het mogelijk in een land, dat tot één van de rijkste ter wereld behoort, dat kinderen die al zoveel tegenslag hebben in hun leven ook nog eens minder kansen krijgen dan kinderen die die tegenslag niet hebben ondervonden?"

De hierboven cursief gemaakte vraag geldt ook voor mensen die leven in armoede en hun kinderen. Geconfronteerd met de thematiek rond armoede ben ik vooral eerst veel gaan lezen en luisteren. Bron van inspiratie voor mij werden het rapport van o.a. Stans Goudsmit, gemeentelijk kinderombudsman in Rotterdam: 'Onder de loep: Gemeentelijke regelingen voor kinderen in armoede' en het online congres georganiseerd door MijnBuurtje.nl. Kern van dat congres: Kennisinstituut Movisie concludeert gebaseerd op onderzoek, dat effectieve armoedebestrijding uitgaat van empowerment van het beschikbare sociale kapitaal.

Conclusie

Met lokale initiatieven als buurtmoestuinen, buurtbarbeques, opschoondagen, wijkfeesten en laagdrempelige buurthuisactiviteiten als samen koken en samen eten bereik je kwetsbare groepen wel, terwijl dat langs de gebruikelijke wegen slechts heel gedeeltelijk lukt. (Slechts 20% vindt op dit moment zijn weg wel!)

Volop inzetten op en ondersteunen van genoemde lokale initiatieven betekent meer sociale cohesie in de buurt. Het betekent ook, dat mensen elkaar meer ontmoeten, beter leren kennen en gemakkelijker gaan helpen als dat gewenst of noodzakelijk is. Tegelijkertijd biedt sociale cohesie ook grote kansen om een sociaal netwerk te bouwen en daarmee ondersteunende initiatieven veel dichterbij de doelgroep te brengen. Maar de grote boosdoener voor mensen levend in armoede of worstelend met trauma's, schulden, laaggeletterdheid, ontslag, discriminatie en ondermijning blijkt steeds de structurele en verlammende immense stress. Ook daarvoor is een goed en warm sociaal netwerk een belangrijke weg naar verbetering van situaties: gedeelde smart is halve smart. En ook zodra mensen het aandurven de schaamte voor hun stressfactor te delen, kan het sociale netwerk ook zijn wegwijzerende en zelfs genezende werk doen.

Verantwoording en uitwerking

Het bovenstaande en ook wat in de uitgebreider tekst is opgeschreven, heb ik niet zelf bedacht, maar opgetekend na het gelezen te hebben. Hieronder de weblocaties daarvan.